Porady eksperta

Dywersyfikacja upraw

Produkcja rolnicza jest nieodzownym elementem krajobrazu i jedną z podstawowych gałęzi gospodarki. Całkowita powierzchnia użytków rolnych w Polsce wynosi ok. 15 mln ha, co stanowi prawie połowę powierzchni naszego kraju. Obserwowana w ostatnich dekadach specjalizacja i rozwój rolnictwa nie pozostają bez wpływu na otaczającą nas przyrodę.

W dużych gospodarstwach rolnych, które odpowiedzialne są produkcję towarową, obserwuje się coraz częściej specjalizację w prowadzonej uprawie, polegającą bardzo często na uprawie roślin w płodozmianie uproszczonym, a w skrajnym przypadku w monokulturze. Specjalizacja taka oczywiście ma swoje uzasadnienie w wielu aspektach, jak dochodowość produkcji, maksymalizacja potencjału produkcyjnego roślin i stanowiska, wykorzystanie najnowocześniejszych środków produkcji dedykowanych konkretnym uprawom. Jak to najczęściej bywa, takie działania nie pozostają jednak obojętne w stosunku do krajobrazu rolniczego. W przypadku uproszczonych płodozmianów i monokultur najczęściej wspomina się o degradacji życia mikrobiologicznego, wyczerpaniu składników pokarmowych, spadku zawartości materii organicznej, czy zwiększonej presji ze strony agrofagów.

W celu zapobiegania niekorzystnym zmianom w środowisku rolniczym od 2015 roku do programu przyznawania dopłat bezpośrednich wprowadzone zostały nowe kryteria dotyczące praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, określane często jako tzw. „zazielenienie”. Rolnicy którzy w swoich gospodarstwach stosują dywersyfikację upraw, utrzymują trwałe użytki zielone (TUZ) oraz zachowują obszary proekologiczne (EFA) otrzymają płatności z tytułu zazielenienia.

Dywersyfikacja upraw polega na obowiązkowym wprowadzeniu do płodozmianu, w zależności od powierzchni gospodarstwa, kilku rodzajów upraw, które w okresie od 15 maja do 15 lipca powinny znajdować się na polu (termin ten może jednak ulec zmianie na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa, zmiany należy monitorować na portalach i w prasie branżowej, np. w 2017 roku termin ten został przesunięty od 1 czerwca do 31 lipca). Wprowadzenie co najmniej dwóch upraw w płodozmianie dotyczy gospodarstw powyżej 10 ha gruntów ornych i w zależności od powierzchni wyróżniamy 2 grupy:

  • Od 10 do 30 ha gruntów ornych – wymagane są minimum 2 różne uprawy na gruntach ornych, w tym jedna uprawa główna nie powinna zajmować więcej niż 75% gruntów ornych.
  • Powyżej 30 ha gruntów ornych - wymagane są minimum 3 uprawy na gruntach ornych; w tym jedna uprawa główna nie może zajmować więcej niż 75% gruntów ornych, a dwie uprawy główne łącznie nie mogą zajmować  więcej niż 95% gruntów ornych.

Wszystkie odstępstwa od powyższej zasady przedstawione zostały w Artykule 44 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

W myśl Rozporządzenia 1307/2013 za uprawę uznaje się:
- rodzaj w klasyfikacji botanicznej upraw,
- gatunek z rodzin kapustowatych, psiankowatych i dyniowatych, grunt ugorowany,
- trawa lub inne rośliny zielne (z przeznaczeniem na paszę).

Z punktu widzenia producenta rolnego ważny jest również fakt, że forma ozima i jara tego samego rodzaju uznawane są w tym przypadku za odrębne uprawy.

wstecz