Porady eksperta

Najważniejsze choroby rzepaku ozimego. Jak zwalczać suchą zgniliznę kapustnych i zgniliznę twardzikową

Jeszcze pod koniec XX wieku liczni specjaliści z agrotechniki uważali, że uprawa rzepaku w Polsce nie wymaga interwencji fungicydowej, by utrzymać łan wolny od chorób. W miarę wzrostu powierzchni uprawy rzepaku, zwiększała się też liczba infekcji. Obecnie wysoki plon można uzyskać, tylko stosując szczegółowo zaplanowany program ochrony, zwłaszcza wtedy, gdy pozostałe elementy technologii, jak na przykład płodozmian, są modyfikowane.

Sucha zgnilizna kapustnych – kiedy się pojawia, jak rozpoznać

Jedną z dwóch najgroźniejszych pod względem gospodarczym chorób jest sucha zgnilizna kapustnych. Plantacja rzepaku może zostać zainfekowana chorobotwórczym patogenem od początku wegetacji aż do momentu zawiązywania ostatnich łuszczyn. Zarodniki grzyba powodującego suchą zgniliznę kapustnych są przenoszone na nasionach lub z wiatrem z pozostawionych bez przyorania resztek pożniwnych.

Jesienią objawy choroby można zauważyć krótko po wschodach roślin. Na młodych łodyżkach pojawiają się skupiska czarnych zarodników, które powodują przewężenia, a w konsekwencji śmierć rośliny. Przy masowym pojawieniu się zgnilizny obsada roślin zdecydowanie się obniża. Wczesne porażenie jest efektem zainfekowania plantacji przez zarodniki przenoszone na niezaprawionych nasionach.

W okresie rozwoju rozety sucha zgnilizna atakuje plantację, przenosząc się z wiatrem z porażonych resztek pożniwnych. Naniesione na liścienie i młode liście zarodniki kiełkują, zapoczątkowując rozwój choroby. W pierwszym etapie infekcja objawia się pojawieniem się jasno brunatnych plam z ciemną obwódką, które ograniczają powierzchnię asymilacyjną. Poważny problem powstaje wtedy, gdy dalszy rozwój grzyba odbywa się na szyjce korzeniowej. Rozwijający się patogen atakuje wiązki przewodzące, co zakłóca transport wody i składników pokarmowych w roślinie. Efektem jest wyłamywanie łodyg i przedwczesne dojrzewanie.

Jesienne zabiegi fungicydowe są kluczowe do skutecznej ochrony rzepaku przed chorobami

Walkę z chorobą należy przeprowadzić możliwie jak najwcześniej. Pierwsza ochrona przed atakiem powinna nastąpić jesienią. Oprócz zaprawiania nasion, podstawowym działaniem ograniczającym suchą zgniliznę kapustnych, jest stosowanie fungicydu Tarcza® Łan Extra 250 EW. Najlepiej zaaplikować go w fazie 4–6 liści.

Zabieg grzybobójczy zbiega się w terminie z regulacją tempa wzrostu rzepaku. Ci, którzy zakładają tylko jeden zabieg fungicydowy, powinni kierować się zasadą, że wcześniejsze zastosowanie substancji grzybobójczych i regulujących pokrój jest lepsze niż zbyt późne.

W przypadku, gdy na roślinach widoczne są objawy suchej zgnilizny kapustnych, zabieg należy wykonać bezzwłocznie, nawet jeśli rośliny znajdują się w różnych fazach rozwojowych i część z nich dopiero osiągnęła fazę 1–2 liści. Ze względu na niewielką dawkę substancji, która dostaje się do rośliny poprzez małą powierzchnię liścia i dużą energię wzrostu, oprysk nie jest w stanie zatrzymać wzrostu rośliny.

Wczesny zabieg trafia na warunki sprzyjające działaniu preparatu grzybobójczego. Wyższe temperatury gwarantują wnikanie substancji do rośliny i jej skuteczność. Zabieg przeciwko suchej zgniliźnie powinien być wykonany obligatoryjnie na polach, które podlegają dużej presji, na przykład w pobliżu znajduje się rzepakowe ściernisko lub gdy rzepak był uprawiany z krótszą niż cztery lata przerwą. Opóźnienie terminu siewu, brak konieczności regulowania wzrostu roślin lub mniejsza obsada na jednostce powierzchni również nie zwalnia od zabiegu fungicydowego.

Wiosenna ochrona przed chorobami

Wiosną dochodzi do dalszego rozwoju suchej zgnilizny kapustnych z infekcji jesiennych lub do ponownego zarażenia roślin. Ostatnie infekcje wywołują objawy widoczne na łuszczynach. Wczesnowiosenne porażenie jest tak samo groźne jak jesienne, dlatego też już od początku wydłużania się pędu i powstawania nowych liści warto zadbać o zabezpieczenie roślin przed infekcją. Zastosowany wiosną produktu Tarcza® Łan Extra 250 EW działa leczniczo w przypadku infekcji jesiennych i zabezpieczająco przed ponownymi zakażeniami.

Zgnilizna Twardzikowa – jak przeciwdziałać, jakie produkty zastosować interwencyjnie?

Drugą chorobą o ogromnym znaczeniu gospodarczym w uprawie rzepaku jest zgnilizna twardzikowa. Ryzyko wystąpienia choroby, podobnie jak w wypadku suchej zgnilizny, nasila się przy źle przeprowadzonym płodozmianie.

Zarodniki grzyba, które znajdują się na plantacji lub na sąsiadujących polach, przenoszone są przez wiatr. Pokrywając roślinę rzepaku, trafiają na płatki kwiatów, które już po czterech dniach po spełnieniu swej funkcji są pozbawione substancji odpornościowych. Na płatkach bardzo szybko dochodzi do rozwoju choroby. Spadający płatek, szczególnie gdy znajdzie się w kątach liściowych, prowadzi do dalszego rozwoju patogenu. Grzyb przerasta łodygę, prowadząc do przerwania transportu wody i składników pokarmowych. Patrząc z góry na łan na krótko przed dojrzewaniem, można zauważyć pojedyncze lub placowo pojawiające się grupy zasychających roślin. Zainfekowana roślina nie wytwarza nasion lub nasiona bardzo drobne, które są tracone podczas zbioru.

Zgnilizna twardzikowa jest chorobą powodującą największe straty w lata obfitujące w przelotne opady deszczu w okresie kwitnienia. Stosunkowo rzadko zdarza się, że infekcje mogą nastąpić jeszcze przed kwitnieniem.

Typowym okresem rozwoju choroby i ochrony przed nią jest pąkowanie i kwitnienie. Ryzyko porażenia rozłożone w czasie wymaga działania interwencyjnego i długo utrzymującego się efektu zabezpieczenia. Takie wymogi spełnia zastosowanie substancji mieszanin fungicydów z grupy imidazoli, triazoli i strobiluryn.

Mieszaniny opryskowe na zwalczanie zgnilizny twardzikowej w zabiegu na opadanie kwiatka

Mieszanina preparatu Tarcza® Łan Extra 250 EW z preparatem zawierającym azoksystrobinę Azoksar® 250 EW doskonale leczy i zabezpiecza plantację. Konieczność rotacji fungicydów w sezonie wegetacyjnym ogranicza możliwość wielokrotnego użycia preparatu Tarcza® Łan Extra 250 EW. Poleca się więc rozwiązanie polegające na mieszaninie produktu zawierającego azoksystrobinę z fungicydem Prokarb 450 EC. Obie mieszaniny, by optymalnie działać, wymagają aplikacji w fazie zielonego pąka lub początku kwitnienia. Mieszanina ogranicza występowanie również pozostałych chorób rzepaku. Czerń krzyżowych, wertycylioza, szara pleśń, mączniak rzekomy i prawdziwy wyrządzają wprawdzie mniejsze szkody niż opisane w tekście choroby, jednak w przypadku znacznego rozwoju również redukują plon.

Więcej na temat zabiegu na opadanie płatka przeczytasz tutaj.

wstecz