Porady eksperta

Zapobieganie wyleganiu zbóż – jak i kiedy skutecznie skracać zboża przy użyciu regulatorów wzrostu

Wraz z pojawieniem się nowych odmian zbóż rośnie poziom plonowania. Wyższy potencjał pociąga z kolei za sobą rozwój agrotechnologii, opartych na licznych zabiegach eliminujących ryzyko strat spowodowanych niekorzystnym przebiegiem warunków pogodowych czy presją patogenów. Niestabilności poziomów zbiorów, wywołane wyleganiem łanu, od lat ograniczane są poprzez zastosowanie chemicznych preparatów.

Działanie regulatorów wzrostu należy jednak rozpatrzeć w szerszym aspekcie. W całkowitym ujęciu, produkty tego typu, poza kształtowaniem rośliny i łanu, zmieniają przebieg i efektywności procesów fizjologicznych.

Jakie są przyczyny wylegania?

Wyleganie stanowi najbardziej widoczny efekt błędów agrotechnicznych. Najczęstszą przyczyną procesu jest niekorzystny przebieg warunków pogodowych, takich jak nawalne deszcze czy silne wiatry oraz niedostateczne zwalczanie chorób podstawy źdźbła. Na wystąpienie niekorzystnych warunków atmosferycznych rolnik nie ma najmniejszego wpływu, jednak na zwalczanie chorób podstawy źdźbła tak (artykuł na temat strategii ochrony fungicydowej znajdziesz tutaj).

Można przyjąć, że najczęstszym błędem zwiększającym ryzyko wylegania jest prowadzenie zbyt zwartego łanu. Na obsadę źdźbeł wpływa nie tylko norma wysiewu – znaczenie mają również typ odmiany, jej zdolność krzewienia, termin siewu i poziom nawożenia azotem. Obsada źdźbeł powinna być monitorowana w czasie wegetacji. Wraz ze wzrostem łanu dochodzi do redukcji nadmiernej ilości źdźbeł i naturalnej regulacji zagęszczenia. Zbyt wysokie nawożenie azotowe zakłóca jednak ten proces, zwiększając ryzyko wylegania. Należy podkreślić, że przy obecnych technologiach produkcyjnych, kreowanych przez plantatorów i producentów nawozów na utrzymanie najwyższego poziomu plonowania, wykonanie regulacji wysokości łanu jest zabiegiem koniecznym.

Najważniejsze przyczyny wylegania to:

  • Warunki pogodowe: ulewne deszcze i silne wiatry
  • Niewłaściwa ochrona fungicydowa we wczesnych fazach rozwojowych
  • Prowadzenie zbyt zwartego łanu
  • Zbyt wysokie nawożenie azotowe

Straty plonu w wyniku wylegania skorelowane są z fazą, w której zjawisko nastąpi. Im wcześniej dojdzie do wyłożenia plantacji, tym straty są większe. Wyleganie tuż przed zbiorem jest mniej dotkliwe finansowo niż wyleganie w okresie strzelania w źdźbło. Wyjątek stanowi specyficzny rodzaj strat spowodowany również niestabilnością źdźbła, polegający na wyłamywaniu ostatniego międzywęźla – dokłosia. Do tego zjawiska najczęściej dochodzi w przypadku przerzedzonych łanów i opóźnienia terminu zbioru. Najbardziej wrażliwe na ten rodzaj wylegania są jęczmień i pszenżyto, zwłaszcza odmiany typu pojedynczego kłosa, czyli takie, w których obsada źdźbeł na metrze jest niższa, natomiast plon głównie budowany jest ilością ziaren w kłosie i ich masą.

Jakie produkty chronią przed wyleganiem?

Na rynku istnieje liczna grupa produktów zawierających różne substancje regulujące wzrost, przy czym najczęściej stosowanych jest pięć z nich. Wszystkie wpływają na ograniczenie syntezy hormonów wzrostu. Dostępne na rynku regulatory różnią się szybkością działania, przeznaczeniem oraz wymaganiami co do warunków termicznych w czasie stosowania.

W ostatnich kilkunastu latach największym zainteresowaniem cieszyły się preparaty oparte na trineksapaku etylu. Regulatory wzrostu oparte na tej substancji – jak Windsar® 250 EC – to precyzyjne narzędzie, które może być stosowane w ochronie przed wyleganiem zarówno łanów pszenicy, żyta, pszenżyta, jęczmienia i owsa. Jest to o tyle ważne, że nie wszystkie dostępne na rynku regulatory wzrostu mogą być stosowane w uprawie wszystkich gatunków. Stosowanie tylko niektórych z nich daje słabe efekty w regulacji długości źdźbła jęczmienia.

Produkt Windsar® 250 EC ze względu na formulację jest bardzo szybko pobierany przez roślinę (liście i źdźbła) i natychmiast powoduje zatrzymanie wytwarzania giberelin, czyli hormonów wzrostu odpowiedzialnych za wydłużanie międzywęźli. Szybkość działania sprawia, że może on być stosowany zapobiegawczo, tzn. zgodnie z ogólnie przyjętą technologią. W przypadkach zwiększonego zagrożenia może być stosowany jako produkt interwencyjny, ratujący z opresji.

Kiedy stosować regulator wzrostu Windsar® 250 EC?

U roślin zbożowych intensywna produkcja giberelin, powodujących wzrost źdźbła na długość, indukowana jest wydłużającym się dniem i odpowiednią ilością światła docierającą do rośliny. Za widoczny znak zakończenia krzewienia i rozpoczęcia przyrostu źdźbła uznaje się odsunięcie zawiązka kłosa od węzła krzewienia na 1,5 cm, licząc od jego wierzchołka lub o 0,5 cm, licząc odległość od węzła krzewienia do nasady kłosa.

Jest to moment, w którym należy rozpocząć stosowanie regulatorów wzrostu. Przy wczesnym podaniu uzyskuje się największe wzmocnienie podstawy źdźbła. Odbywa się to zgodnie z zasadą dźwigni. Jeżeli źdźbło wyobrazimy sobie jako ramię dźwigni, to siły wywołane działaniem wiatru i deszczu oddziałują na wierzchołek źdźbła, zaś największe siły grożące wyleganiu skupiają się na pierwszym międzywęźlu, a więc na podstawie źdźbła. Wzmocnienie tkanek mechanicznych w tym miejscu to gwarancja stabilności rośliny w całym okresie wegetacji. Stworzenie mocnej podstawy stanowi doskonałe narzędzie redukujące ryzyko wylegania.

Pozostając w obszarze nomenklatury fizycznej, we wczesnym stosowaniu regulatora nie uzyskuje się maksymalnego skrócenia źdźbła. Do większych redukcji, a więc i największego skróceniu ramienia dźwigni, dochodzi przy późniejszych aplikacjach regulatora wzrostu. Wynika to z różnic w dobowych przyrostach źdźbła na długość. We wczesnych fazach rozwojowych w kwietniu przyrosty dobowe są znacznie mniejsze niż w fazach liścia podflagowego i flagowego.

Zaaplikowany regulator wzrostu działa najbardziej intensywnie zaraz po aplikacji. W miarę przebiegu wegetacji, działanie hamujące wzrost ustępuje. Ujmując to w obrazowy sposób, jeżeli przyjmiemy, że rekomendowana dawka regulatora działa określony czas (około 3 -4 tygodni), to trafiając na mniejsze przyrosty dobowe skrócenie źdźbła będzie słabsze. Jeżeli produkt zostanie zastosowany w okresie późniejszym, gdzie przyrosty dobowe są dużo większe, należy spodziewać się mocniejszej redukcji wysokości rośliny.

Na pytanie, kiedy najlepiej jest zastosować produkt Windsar® 250 EC, odpowiedź brzmi: produkt można stosować od początku strzelania w źdźbło aż do końca fazy liścia flagowego. Najlepszym momentem na stosowanie produktu jest sam początek strzelania w źdźbło, gdzie uzyskuje się wzmocnienie tkanek źdźbła w miejscu najbardziej wrażliwym na wyleganie.

W fazach późniejszych, we wszystkich zbożach produkt powinien być stosowany przy wzroście ryzyka wylegania powodowanego utrzymującym się zbyt dużym zagęszczeniem łanu, lub zbyt wyrośniętymi źdźbłami. Wyjątek od reguły dotyczy zastosowań w jęczmieniu, zarówno w formie ozimej, jak i jarej, gdzie bardzo często dochodzi do opadania obłamanych kłosów. Regulacja w tym gatunku powinna odbywać się przy dwóch zabiegach. Pierwsza aplikacja odpowiedzialna jest za wzmocnienie podstawy i utrzymanie w pionie całych roślin, druga zaś za zwiększenie przekroju i wzmocnienie dokłosia. Drugi zabieg musi być podany na tyle wcześnie, by oddziaływać na dokłosie podczas jego tworzenia.

Z terminem stosowania regulatora związana jest jego dawka. W miarę opóźnienia aplikacji zaleca się ograniczenie dawek. W czasie aplikacji w fazie liścia flagowego (na przykład w życie) dawka preparatu nie powinna przekraczać 150 – 200 gramów produktu. Najbardziej intensywne działanie inhibicyjne następuje zaraz po aplikacji regulatora Windsar® 250 EC. Aby jak najlepiej wykorzystać produkt, należy go stosować w czasie intensywnego wzrostu. W warunkach słonecznej i ciepłej pogody przyrosty są większe niż w warunkach chłodu, co za tym idzie, efekt stosowania jest większy. Przy aplikacji produktu należy zadbać o warunki, w których roślina może pobrać jak największą ilość substancji, czyli w warunkach słonecznej pogody i umiarkowanej temperatury.

Jakie dodatkowe korzyści daje stosowanie regulatora wzrostu?

Najważniejszą korzyścią ze stosowania regulatorów wzrostu jest oczywiście zabezpieczenie łanu przed wyleganiem a docelowo przed porastaniem ziarna bo to jest głównym efektem wylegania, a co za tym idzie to: trudności w zbiorze, mniejszy plon o dużo gorszych parametrach jakościowych obniżających cenę. Przy stosowaniu produktu Windsar® 250 EC, przebudowana zostaje roślina. Doświadczenia wykonywane z regulatorami tego typu pokazują, że przy wczesnym zastosowaniu otrzymuje się dodatkowo wzmocnienie systemu korzeniowego oraz zwiększenie masy korzeni co prowadzi do skuteczniejszego pobierania wody oraz substancji pokarmowych.

Zmniejszenie długości źdźbła, a także zwiększenie przekroju, ułatwia transport wody do najważniejszej części rośliny, czyli kłosa. Skutkuje to lepszym wykorzystaniem wody w całym procesie produkcyjnym. Zmiana budowy komórek roślinnych prowadzi do mniejszych strat w wyniku transpiracji. Dzięki powyższym zmianom roślina jest w stanie wyprodukować przy tej samej ilości pobranej wody znacznie wyższy wolumen ziarna. Jest to wzmocnienie rośliny i dodatkowe zabezpieczenie potencjału plonotwórczego na wypadek wystąpienia niekorzystnych warunków wilgotnościowych. Pod wpływem działania produktu liście przyjmują pozycję heliotropową, czyli są bardziej wyniesione do słońca. Dzięki temu zjawisku pobranie energii słonecznej zachodzi w większym stopniu. Poprawia to wydajność procesu fotosyntezy, co również przekłada się pozytywnie na produkcyjność łanu.

Można śmiało powiedzieć, że połączenie funkcji regulatora wzrostu i biostymulacyjnej w produkcie Windsar® 250 EC sprawia, że stosowanie produktu jest uzasadnione korzystne i opłacalne, zarówno w czasie gdy ryzyko wylegania jest wysokie, jak również wtedy, gdy spada do niskiego poziomu.

wstecz

Potrzebujesz
porady specjalisty?

Skontaktuj się z nami

Tel. 515 078 882